آن‌ها در قم زعامت دينى داشتند ، آل نهيك ، آل جهم ، آل اعين و بنى جعفه اشاره كرد . در بين اين خاندان‌ها آل اعين از همه مشهورتر و در عصر غيبت چند تن از اين خاندان شاخص بودند ، به‌عنوان نمونه على بن سليمان بن حسن ، از شاخه بكريون كه توقيعاتى از ناحيهء امام دربارهء وى صادر شد . او از مشايخ روايت ابن بابويه قمى بود و كتابى به نام النوادر داشت . « 1 » ديگرى ابو الحسن على بن يحيى زرارى است كه شيخ طوسى در كتاب الغيبه ، در فصل مربوط به كسانى كه امام مهدى عليه السّلام را ديده‌اند ، روايتى از محمد بن حسن قمى نقل مىكند كه طبق آن امام عليه السّلام ، راوى را در مسائل دينىاش ، به ابو الحسن زرارى ارجاع مىدهد و طوسى اين امر را دليل بر اين مىداند كه او وكيل امام عليه السّلام بوده است . « 2 » محمد بن سليمان بن حسن نيز از همين خاندان و از اصحاب امام عسكرى عليه السّلام بود و در ايام غيبت با امام زمان عليه السّلام ارتباط داشت . گويا او وكيل امام بود و در سال 300 ق درگذشت . وى تأليفاتى از خود به جاى گذاشته است . « 3 » از خاندان آل نهيك مىتوان به عبيد اللّه بن احمد بن نهيك اشاره كرد كه بسيارى از اصول اربعمائه را گردآورده بود . « 4 » ابو على احمد بن محمد بن عمار ( م 346 ق ) نيز از مشايخ گرانقدر كوفه محسوب مىشد كه احاديث و اصول بسيارى را روايت مىكرد . وى تأليفات متعددى داشت ، از آن جمله كتابى دربارهء پدران نبى اكرم و ايمان حضرت ابو طالب مىباشد . « 5 » گذشته از اينان دانشمندان بنام ديگرى هم در اين عصر در كوفه مىزيستند ، مانند احمد بن ميثم بن ابى نعيم ( م 270 ق ) ، احمد بن محمد بن سعيد ، معروف به ابن عقده ( م 333 ق ) ، محمد بن حسين بن

--> ( 1 ) . همان ، ص 219 و نجاشى ، همان ، ص 26 . ( 2 ) . طوسى ، الغيبه ، ص 163 . ( 3 ) . همان ، ص 162 و ابو غالب رازى ، رساله ابى غالب ، ص 226 . ( 4 ) . همو ، رجال ، ص 330 . ( 5 ) . طوسى ، الفهرست ، ص 70 .